Μια διαδρομή μνήμης και τέχνης στο κέντρο της πόλης
Η Αθηναϊκή Τριλογία – Ακαδημία, Πανεπιστήμιο, Βιβλιοθήκη – αποτελεί κορυφαίο σύνολο νεοκλασικής γλυπτικής.Ένα ανοιχτό μουσείο στους δρόμους της πόλης.
Τα γλυπτά βρίσκονται ανάμεσά μας, κάνοντας τις βόλτες μας πιο όμορφες στις λεωφόρους, τους δρόμους και τα πάρκα της Αθήνας. Άλλοτε μας κοιτούν από κοντά, άλλοτε από μακριά, ανάλογα με τη διάθεσή μας. Στέκονται εκεί για κάποιο λόγο: να μας θυμίσουν κάτι από το παρελθόν, να μας μιλήσουν για αξίες, αγώνες, ιδέες.
Φύγαμε, λοιπόν, για μια περιπατητική διαδρομή στο ανοιχτό γλυπτικό μουσείο της αθηναϊκής πρωτεύουσας.
Πλατεία Συντάγματος – Το εθνικό σύμβολο
Ραντεβού στο Σύνταγμα, μπροστά από τη Βουλή των Ελλήνων.
Το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη αποτελεί ανάγλυφη απεικόνιση γυμνής ανδρικής μορφής νεκρού πολεμιστή, με επιγραφή αποσπασμάτων από τον Επιτάφιο του Περικλή.
Το μνημείο φυλάσσεται όλο το 24ωρο από τους Ευζώνους. Η αλλαγή φρουράς πραγματοποιείται κάθε ώρα, ενώ κάθε Κυριακή στις 11:00 π.μ. το τελετουργικό αποκτά πανηγυρικό χαρακτήρα, με τη συνοδεία στρατιωτικής μπάντας και μεγάλου αγήματος.
Η Αθήνα εδώ θυμάται. Και θυμίζει.
Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας & Βασιλέως Κωνσταντίνου
Από την ιστορική μνήμη στη σύγχρονη γλυπτική
Ξεκινώντας από το Σύνταγμα, η Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας συγκεντρώνει έναν από τους πλουσιότερους πυρήνες υπαίθριας γλυπτικής.
«Αστράτευτος Μαχητής της Μάχης της Κρήτης».
Στον αύλειο χώρο του Πολεμικού Μουσείου συναντούμε το έργο «Στον αστράτευτο μαχητή της μάχης της Κρήτης» (Μανώλης Τζομπανάκης), ενώ απέναντι, στο Πάρκο Ριζάρη, τη «Σύνθεση» (Χρήστος Καπράλος, 1966) και τη «Μαζικοποίηση» (Γιώργος Λάμπρου, 1988).
«Μαζικοποίηση» του Γιώργου Λάμπρου (1988)
Στην πλατεία της Μεγάλης του Γένους Σχολής δεσπόζει ο γυάλινος «Δρομέας» του Κώστας Βαρώτσος (1988). Αρχικά τοποθετημένος στην Ομόνοια, μεταφέρθηκε εδώ με την κατασκευή του μετρό. Τις νύχτες, τα φώτα της πόλης διαθλώνται πάνω στις γυάλινες επιφάνειές του, δημιουργώντας μια αίσθηση κίνησης που δεν σταματά ποτέ.
Συνεχίζοντας βόρεια, στο Πάρκο Ελευθερίας, συναντούμε το ορειχάλκινο άγαλμα του «Ελευθερίου Βενιζέλου» (Γιάννης Παππάς, 1969)
Το ορειχάλκινο ολόσωμο άγαλμα του Έλληνα πολιτικού Ελευθέριου Βενιζέλου δημιουργήθηκε από τον γλύπτη Γιάννη Παππά (1913-2005). Βρίσκεται στο Πάρκο Ελευθερίας, στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας 72, από τα τέλη του 1969.
Στο Μέγαρο Μουσικής η εντυπωσιακή «Κλυταιμνήστρα» της Χρύσα (1992), από ανοξείδωτο ατσάλι και νέον, φέρνει τη μυθολογία στη σύγχρονη αστική γλώσσα.
Η Κλυταιμνήστρα είναι σύγχρονο γλυπτό στον περιβάλλοντα χώρο του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.
Προς το νότο, η «Συνάντηση Ιδεών» (Γιώργος Καλακαλλάς, 1974),
«Συνάντηση Ιδεών» Γλύπτης : Γιώργος Καλακαλλάς ( 1938 – )
ο χάλκινος «Δισκοβόλος» (Κώστας Δημητριάδης, 1927) απέναντι από το Παναθηναϊκό Στάδιο
ο «Δισκοβόλος» του Κωνσταντίνου Δημητριάδη…
ο «Ξυλοθραύστης» (Δημήτριος Φιλιππότης, 1908) στο Ζάππειο – που άλλοτε έδινε το όνομά του σε ολόκληρη πλατεία – θυμίζουν την ακαδημαϊκή, ρεαλιστική γλυπτική των αρχών του 20ού αιώνα.
Ο Ξυλοθραύστης, Έργο του Δημήτρη Φιλιππότη, Ζάππειο,
Οδός Σταδίου – Πανεπιστημίου – Ακαδημίας
Η γλυπτική της Ιστορίας και του Πνεύματος
Στην Πλατεία Συντάγματος ξεκινούν και τα ορειχάλκινα γλυπτά του «Παλαιστή», του «Ζαρκαδιού» και του «Ερμή Αναπαυόμενου».
Κατεβαίνοντας τη Σταδίου, δεσπόζει ο έφιππος ανδριάντας του Θεόδωρος Κολοκοτρώνης (Λάζαρος Σώχος, 1894) μπροστά από την Παλαιά Βουλή, έργο χυτευμένο από κανόνια της Επανάστασης του Παλαμηδίου. Δίπλα του ο «Ανδριάντας του Χαρίλαου Τρικούπη» (Θωμάς Θωμόπουλος, 1920).
Δίπλα του ο «Ανδριάντας του Χαρίλαου Τρικούπη» (Θωμάς Θωμόπουλος, 1920).
Στην Πλατεία Κλαυθμώνος, το «Μνημείο Εθνικής Συμφιλίωσης» (Βασίλης Δωρόπουλος, 1987) επιχειρεί μια εικαστική συμφιλίωση των ιστορικών τραυμάτων.
μεγάλο σε διαστάσεις άγαλμα στο κέντρο της πλατείας Κλαυθμώνος. αποτελείτε απο τρείς φιγούρες που ενώνουν τα χέρια τους ψηλά
Η Αθηναϊκή Τριλογία – Ακαδημία, Πανεπιστήμιο, Βιβλιοθήκη – αποτελεί κορυφαίο σύνολο νεοκλασικής γλυπτικής: η Αθηνά και ο Απόλλωνας στους κίονες, οι Σωκράτης και Πλάτωνας,
καθώς και οι ανδριάντες του Ιωάννης Καποδίστριας και του Αδαμάντιος Κοραής.
Στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, ο καθιστός «Κωστής Παλαμάς» (Βάσος Φαληρέας, 1975) αποπνέει περισυλλογή και πνευματική γαλήνη.
Οδός Αθηνάς – Ερμού
Μύθος, αγορά και σύγχρονη εικαστική γλώσσα
Η Πλατεία Ομονοίας κοσμείται από το «Πεντάκυκλο» (Γιώργος Ζογγολόπουλος, 2001).
Στην Πλατεία Κοτζιά, ο «Θησέας» (Fontana Thésée) της Σοφίας Βάρη-Μποτέρο,
απέναντι, στο Δημαρχείο, ο «Περικλής» (Heinrich Faltermeier, 1971) τιμά τον κορυφαίο πολιτικό της κλασικής Αθήνας.
«ΠΕΡΙΚΛΗΣ»
Στη Βύσσης και Αιόλου, ο «Κερδώος και Φιλόξενος Ερμής» του Αλέκος Φασιανός (1993) φέρνει το χαρακτηριστικό του εικαστικό ιδίωμα στον δημόσιο χώρο.
Στην Ερμού, «Μια βουτιά στον κόσμο μας» (Κυριάκος Ρόκος, 2000)
η «Αναδυόμενη ΙΙ» (Δ. Αρμακόλας, 1975) συνεχίζουν τον διάλογο της σύγχρονης τέχνης με τον εμπορικό παλμό της πόλης.
Το γλυπτό «Αναδυόμενη ΙΙ» του Δημήτρη Αρμακόλα στην οδό Ερμού των Αθηνών
Οδός Πειραιώς – Τεχνόπολη
Στην Τεχνόπολη δεσπόζει η «Υδρόγειος της Ειρήνης» (Νίκος – Γιώργος Παπουτσίδης, 2000), με τα κλαδιά ελιάς και τα πέντε στεφάνια που συμβολίζουν τις ηπείρους.
Στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς, τα «Αιολικά Σινιάλα» του Τάκις (2006) κινούνται με τη δύναμη του ανέμου, υπενθυμίζοντας ότι η γλυπτική μπορεί να είναι ζωντανή, διαρκώς μεταβαλλόμενη.
Κολωνάκι
Μνήμη και αστική κομψότητα
Στην οδό Καπλάνων, η μαρμάρινη «Αμοργός» (Έκτωρ Παπαδάκης, 2009).
Στην Πλατεία Φιλικής Εταιρείας, οι προτομές των Σκουφά, Τσακάλωφ, Ξάνθου και Αναγνωστόπουλου, καθώς και ο όρκος της Φιλικής Εταιρείας χαραγμένος σε στήλη. Η προτομή του Εμμανουήλ Ξάνθου (Θωμάς Θωμόπουλος, 1930) είχε αρχικά τοποθετηθεί στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το «Επινίκιο» (Γιώργος Γεωργιάδης, 1986).
Επίλογος
Η Αθήνα δεν είναι μόνο τα μνημεία της αρχαιότητας. Είναι και τα υπαίθρια γλυπτά της – ιστορικά, πολιτικά, μοντέρνα, αφαιρετικά. Είναι πρόσωπα που μας κοιτούν σιωπηλά, μορφές που αφηγούνται, σύμβολα που μας υπενθυμίζουν ποιοι ήμασταν και ποιοι θέλουμε να είμαστε.
Ίσως στην επόμενη βόλτα μας, αντί να τα προσπεράσουμε, να σταθούμε για λίγο.
Η πόλη έχει πολλά να μας πει.
Αττικη Γη 